Andromedo-Galactisch
Het Andromedo-Galactisch is al miljoenen jaren de universele voertaal in onze locale groep melkwegstelsels.
Voor vrijwel alle aardbewoners wordt het binnenkort de derde taal, naast hun plaatselijke talen en het Engels.
Het Andromedo-Galactisch heeft namelijk veel meer uitdrukkingsvermogen dan elke willekeurige planetaire taal.
Dan weten we eindelijk allemaal waar we het over hebben, vooral wat betreft niet-fysieke kwesties.
Ik verzeker je, dat we met veel plezier deze prachtige taal, die we eigenlijk allemaal hebben gekend, zullen leren.
In feite heb je Andromedo-Galactisch in verschillende niveaus. Het hoogste niveau bevat miljarden woorden.
Met klanken, die wij niet eens kunnen uitspreken, genoteerd in veelkleurige, bewegende, ruimtelijke symbolen.
De laagste niveaus, voor puur fysieke wezens, hebben beperktere arsenalen van woorden, klanken en symbolen.
Alle talen van Solaris Binnen hebben een sterke verwantschap met Andromedo-Galactisch van laag niveau.
Maar ook wij aardbewoners zullen veel bekende woorden tegen komen. Hierbij alvast een voorproefje:
Andromedo-Galactisch
Amantor
Ástrüd Morqhoy Mantur
ástara
ástur
Awruryon
áy
dó
hem
khantor
khar
mantor
sol
solara
šan
Urantya
yona
|
Nederlands
Andromedo-Galactisch (dé taal)
Andromedo-Galactisch
melkwegstelsel
ster
Aurorion
ja
nee
liefdevolle geborgenheid
beeldtaal, schrift
oog
spraak, (gesproken) taal
zon in een planetenstelsel
planetenstelsel
voet
onze Aarde
planeet
|
Persoonlijke voornaamwoorden, tevens werkwoordsuitgangen
|
náy
thú
sán
mànáy
múnáy
múthu
músán
|
ik
jij, gij, u
hij, zij, het
wij (inclusief), wij allen, je, men, grote Ik (God, pluralis majestatis)
wij (exclusief), wij maar niet jullie
jullie, gijlieden, ulieden
zij (meervoud)
|
Telwoorden
0. úd
1. án
2. dúy
3. yím
4. món
5. fán
6. kin
7. šum
8. qon
9. rán
10. vim
11. hun
|
Alle in het Solarisoverzicht genoemde hemellichamen (behalve Aurorion) en alle op de pagina Andromeda
opgesomde onsterfelijken staan met hun Andromedo-Galactische namen vermeld.
Aan de unieke naamsuitgangen kun je zien, of het een vrouwelijk, mannelijk of geslachtsloos wezen betreft.
Dit is meestal niet zo in alle gewone Solarische talen.
Verder kent ook het Andormedo-Galactisch doorgaans geen woordgeslachten.
Kenmerken Solaristalen
In de eerste plaats is hun grammatica veel simpeler dan van de meeste aardse talen.
Solarische talen zijn ook veel beknopter. Wat niet echt noodzakelijk is voor de begrijpelijkheid, mag je weglaten.
Lidwoord, geslacht, enkelvoud of meervoud en werkwoordstijd. Er bestaan in principe ook geen voegwoorden.
Ook het werkwoord 'zijn' bestaat niet in de Solarische talen. Je zegt gewoon: 'Ik Jan.' of: 'Mijn huis heel groot.'
Ook is er in principe geen verschil tussen werkwoord en zelfstandig naamwoord.
De werkwoordsuitgangen zij exact gelijk aan de persoonlijke voornaamwoorden, die dan worden weggelaten .
Bij eerste persoon meervoud bestaat onderscheid tussen 'wij inclusief' en 'wij exclusief' de aangesprokene(n).
In plaats van het gebruik van voorzetsels, krijgen zelfstandige naamwoorden consequent naamvalsuitgangen.
Uitzondering vormt het Auroriaans, waar in de spreektaal naamvallen al gauw werden vervangen door voorzetsels.
Er zijn geen aparte naamvallen voor onderwerp en lijdend voorwerp. De woordvolgorde geeft dit onderscheid aan.
Er bestaan geen echte meervoudsvormen. Wil je dit aangeven, dan zet je iets vóór het zelfstandige naamwoord.
Los betekent dat: onbepaald lidwoord, één geheel met het woord, bepaald lidwoord, daarachter: rangtelwoord.
Wel zie je aan veel woorden, of het om iets kleins, iets groots of iets meervoudigs gaat, vooral in het Auroriaans.
De klinker 'i' duidt op klein, 'a' op groot en 'u' of 'o' op meervoudig. De Auroriaanse woorden 'bil', 'bal' en 'bol',
betekenen respectievelijk 'klein gebouw / huis', 'groot gebouw / flat' en 'nederzetting'.
De serie 'bim', 'bam' en 'bom' betekent: 'toren(tje)', 'grote (uitkijk)toren' en 'stadsmuur / vesting / kasteel'.
In plaats van het gebruik van werkwoordstijden, begint elk tekstdeel met een zogenaamd moduswoordje.
Dat zegt, of de navolgende tekst moet worden geïnterpreteerd als een vertelling in het verleden, een beschrijving
in het heden, een plan of wens, een vraag, verzoek of bevel, enzovoort. Dit maakt ook leestekens overbodig.
In het Solarisstelsel heerst universeel respect, gecombineerd met ongekende familiariteit en laagdrempeligheid.
Er bestaat geen titulatuur of beleefdheidsvorm. Ook koningen en onsterfelijken worden bij de voornaam genoemd.
Als je zo'n hoogwaardigheidsbekleder aanspreekt, wordt het meestal wel gewaardeerd als je jezelf voorstelt.
|
Solarisch lettergrepenblokschrift
Dit is evenals de cijfers gebaseerd op de zogenaamde 13-puntenvierkantmatrix, die als volgt is opgebouwd:
De vier hoekpunten van het grootste vierkant, de middens van de vier zijden en het centrum van dit vierkant.
En de vier centra van de vier aangrenzende vierkantjes vormen de 13 mogelijke posities van vette stippen.
En van vette streepjes, die uitsluitend mogen beginnen of eindigen op een van die 13 posities.
Dit 13-puntenvierkant vind je terug op alle Solarische toetsenborden, waarop je zelf tekens kunt maken.
Zie de afbeelding rechtsboven op de kop van deze pagina.
Druk je één positietoets in, dan verschijnt op het beeldscherm een stip.
Druk je nogmaals op die toets, dan wordt die stip weer gewist.
Houd je een toets vast en druk je een tweede toets in, dan verschijnt tussen beide posities een streepje.
Herhaal je deze handeling, dan wordt dit streepje weer gewist.
Op deze manier kun je tienduizenden tekens produceren, maar er zijn slechts enkele honderden in gebruik.
Op de moderne aanraakschermen staan ook kant en klare schrifttekens, die je maar hoeft te selecteren.
Elk teken verwijst naar een betekenis en niet naar een klank.
Een teken kan staan voor bijvoorbeeld een moduswoordje, de stam of de persoonsuitgang van een werkwoord,
het lidwoord, de stam of de naamvalsuitgang van een zelfstandig naamwoord, een bijvoeglijk naamwoord,
een bijwoord of een cijfer. Wat in spreektaal soms wordt weggelaten, wordt in schrijftaal meestal wel vermeld.
Ter wille van de leesbaarheid wordt ervoor gezorgd, dat elk teken de volle breedte krijgt.
Zo nodig wordt een horizontaal streepje toegevoegd, meestal onderaan het teken.
Tekens binnen één woord staan dicht opeen, binnen een zinsdeel iets ruimer, enzovoort.
Bij veelgebruikte woorden worden de samenstellende tekens vaak gecombineerd tot één nieuw teken.
Hieronder een overzicht van mij bekende tekens.
|
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Spatiebreedte tussen
– Lettergrepen
– – Woorden
– – – Zinnen
|
Boven
Onder
Links
Rechts
Midden
Noord
Zuid
West
Oost
Noordwest
Noordoost
Zuidwest
Zuidoost
Centrum
|
Van, behorend tot
Van ... weg
Naar ... toe
In, op, te
Aan, bij, naast
Over ... heen
Onder ... door
Als, zijnde
Mens
Oog
Kijken, zien
Mond, spreken
Hand
Voet
|
Lopen, wandelen
Zon
Ster
Planeet
Maan
Water
Weg
Brug
Tunnel
Poort
Huis
Liefde
Toren
Kasteel
|
Solarisch fonetisch schrift
Op diverse Solarische planeten is geprobeerd om een fonetisch schrift in te voeren.
Nergens is dit een relevant succes geworden. Fonetisch schrift wordt alleen nog bij talenonderwijs gebruikt.
Voornaamste nadeel is natuurlijk, dat fonetisch schrift uitsluitend voor één taal kan worden toegepast.
Maar er zijn nog meer problemen aan verbonden. Ga je uit van de oorsprong van een woord? Of van wat je hoort?
Schrijf je ràbbodin (van rab = koning en bodin = haven) of ràbodin, voor koninklijk paleis.
Wat doe je met alle in de spreektaal weggelaten lettergrepen? Toch noteren? Of ook in de schrijftaal weglaten?
En dan heb je ook nog dialecten en klankvervormingen, die voor de begrijpbaarheid totaal niet ter zake doen.
Het ergste zijn nog de muzikale talen, waarbij een tekst meer op een orkestpartituur dreigt te lijken.
Toch hebben de Solarische fonetische schriften hun nut gehad, alleen al voor het behoud van de juiste uitspraken.
Op Šolám was dit een van de belangrijkste afstudeerprojecten van mijn opleiding tot koning.
Op Aurorion zit fonetisch Auroriaans standaard als taaloptie in het wereldwijde computernetwerk.
De fonetische schrifttekens verschijnen daar meestal iets kleiner op het scherm dan de lettergreeptekens.
Ook die fonetische letters zijn gebaseerd op het 13-puntenvierkant, maar beide schriften zijn verder verschillend.
Ik ben smoorverliefd op dit systeem dat, net als de blokcijfers, consequent logisch en helder in elkaar zit.
Aan elk teken zie je in één oogopslag, hoe dit wordt uitgesproken. En of het een klinker of een medeklinker betreft.
En waar in hoofd en/of hals die klank wordt gevormd. En van een medeklinker, of die stemloos of stemhebbend is.
Of het om een explosieve of om een aangehouden articulatie gaat, met of zonder aspiratie.
Dankzij slechts enkele tientallen symbolen, weet je precies, waar je aan toe bent.
|
Andere schriftsystemen in Solaris
Compleet zelfstandige alternatieve schriftsystemen komen in Solaris verder niet voor.
Ik noemde al de gewoonte om voor veelgebruikte woorden een verkorte notatie in te voeren.
Ook is het tegenwoordig, vooral onder jongeren, gebruikelijk om zelfs in de schrijftaal elementen weg te laten.
Op planeten zonder computersysteem worden symbolen meestal vloeiender geschreven en afgerond.
Daar is het teken voor 'zon' een cirkel met een centrale stip. En dat voor 'oog' een ovaal met een middenstip.
Vooral op Aurorion wordt ijverig gebruik gemaakt van pictogrammen, met name in het spoorwegwezen.
Een pictogram is meestal rond en bestaat uit twee kleuren, een voor de achtergrond en een voor de afbeelding.
De afbeelding wordt meestal omgeven door een vette cirkelomtrek in de voorgrondkleur.
Bij het spoorpictogram is de achtergrond mintgroen en de voorgrond donkerroodbruin. Dit is ook de huisstijl.
Het betreft een open, diagonaal vierkant, dat de omgevende cirkel raakt.
Dit logo symboliseert het vervoer naar alle vier de windstreken.
Op computerschermen worden pictogrammen in gelijke grootte afgewisseld met zwart op wit lettergreeptekens.
Meer hierover op de pagina's over Aurorion.
|
Spreektaal versus schrijftaal
Vooral op Aurorion bestaat er een aanzienlijk verschil tussen spreektaal en schrijftaal.
In spreektaal worden veel lettergrepen weggelaten en staan diverse woorden vaak in een andere volgorde.
Een ervaren voorlezer zet alle schrijftaal automatisch en vrijwel moeiteloos om in spreektaal.
Maar kinderen, die pas leren lezen, dragen alle teksten letterlijk voor, zoals die in de schrijftaal staan.
Dit komt misschien aandoenlijk over, maar bij het voorlezen van notariële akten en officiële regeringsstukken,
wordt de voorlezer geacht om zich juist exact aan de schrijftaal te houden.
|
|
